Την πρώτη φορά που επισκέφθηκα τον Λίβανο ήταν τον Φεβρουάριο του 2023. Από τη στιγμή που κατέβηκα από το αεροπλάνο, μπορούσες να αισθανθείς ότι κάτι δεν πήγαινε καλά — ή, καλύτερα, όχι απόλυτα σωστά. Εκείνη την περίοδο, η Χεζμπολάχ και οι άνδρες της ήλεγχαν την περιοχή του αεροδρομίου, και είχες την αίσθηση πως, χωρίς να ξέρεις το γιατί, έπρεπε να κινείσαι προσεκτικά.
Ο Λίβανος υπήρξε — και παραμένει — μια σύνθετη χώρα, στην οποία διαφορετικοί λαοί έχουν αγωνιστεί να συνυπάρξουν χωρίς να χάσουν την ταυτότητά τους. Τις τελευταίες μέρες διαπιστώσαμε ότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο, ομοιογενές λιβανέζικο κράτος, αλλά ένα πολυδιάστατο και πολυπολιτισμικό έθνος, του οποίου ο κύριος στόχος πρέπει να είναι η υπεράσπιση της πλούσιας ταυτότητάς του, που πηγάζει από τη συνύπαρξη διαφορετικών πραγματικοτήτων, θρησκειών και καταβολών. Είναι ώρα να αλλάξει η αφήγηση που χωρίζει τους ανθρώπους και να δοθεί ένας αισιόδοξος τόνος, που θα αναδεικνύει τον πολιτισμικό πλούτο της χώρας και θα απελευθερώνει το δυναμικό της.
Όσοι συμμετείχαμε σε αυτή την αποστολή του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (EPP) επιστρέφουμε με πολλές σκέψεις, ιδέες και συναισθήματα, τα οποία θα χρειαστεί να τακτοποιήσουμε παρακολουθώντας τις εξελίξεις των επόμενων μηνών. Αυτή τη φορά, όμως, ο Λίβανος δεν θέλει να αρκεστεί στη γνωστή «ανθεκτικότητα» που έχει γίνει σχεδόν συνώνυμη με την ταυτότητά του. Κανείς δεν μπορεί να αντέχει απεριόριστα· οι δυσκολίες μπορεί να σφυρηλατούν χαρακτήρες και λαούς, όμως οι Λιβανέζοι δεν χρειάζεται πια να το αποδεικνύουν. Αυτό που απαιτείται τώρα είναι υπευθυνότητα από την κυβέρνηση, εμπιστοσύνη από τους πολίτες και σθεναρή, σταθερή στήριξη από τους διεθνείς εταίρους. Οι εκλογές του 2026 θα είναι καθοριστικές για τη σταθερότητα της περιοχής και για την οριστική αναγέννηση μιας χώρας που έχει ζήσει το μύθο του φοίνικα πάρα πολλές φορές.
Η σταθερότητα του Λιβάνου σημαίνει και σταθερότητα για τη Δύση και διαφύλαξη των κοινών μας αξιών. Η γεωγραφική του θέση τον έχει συχνά οδηγήσει να πολεμά μάχες που δεν ήταν δικές του, υπομένοντας εξωτερικές παρεμβάσεις που εξυπηρετούσαν ξένα συμφέροντα και προκάλεσαν κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές κρίσεις.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μας, συζητήθηκαν πολλά θέματα — από πιθανές μεταρρυθμίσεις του εκλογικού συστήματος, έως εκείνες στον τραπεζικό τομέα και τη δικαιοσύνη. Όμως μια ενέργεια ξεχώρισε ως προϋπόθεση για να λειτουργήσουν όλα τα υπόλοιπα: η αποδόμηση της Χεζμπολάχ. Και επιμένω στη λέξη «αποδόμηση» και όχι απλώς «αφοπλισμός».
Όπως είπαν και οι ίδιοι οι Λιβανέζοι φίλοι μας: τι νόημα έχει ο αφοπλισμός, αν η δομή και η ιδεολογία που εναντιώνεται στις ειρηνικές και δημοκρατικές αξίες παραμένουν; Οι δεσμοί της Χεζμπολάχ με το Ιράν είναι προφανείς. Δεν πρόκειται για κόμμα που ενδιαφέρεται για την ευημερία του λαού του, αλλά για ένα κίνημα που λειτουργεί ως προέκταση των ιρανικών συμφερόντων. Η αποδόμηση αυτής της οργάνωσης είναι επομένως κλειδί για την ανοικοδόμηση ενός ευημερούντος και δίκαιου Λιβάνου, ικανού να προσφέρει ίσες ευκαιρίες σε όλους τους πολίτες του υπό την προστασία του νόμου.
Το ίδιο το πολιτικό σύστημα διακυβέρνησης του Λιβάνου χρειάζεται αναθεώρηση προς ένα πιο αποκεντρωμένο και διαφοροποιημένο μοντέλο. Το σημερινό σύστημα έχει οδηγήσει σε κρίσεις ανά διετία και έχει αποδειχθεί δυσλειτουργικό. Ένα αποκεντρωμένο μοντέλο που θα σέβεται την ποικιλομορφία της χώρας, θα διασφαλίζει ισότητα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων και θα βελτιώνει την ποιότητα ζωής των πολιτών είναι πλέον αναγκαίο.
Αντίστοιχα, το εκλογικό σύστημα αποτελεί κρίσιμο σταθμό στην πορεία προς τη σταθερότητα. Αν και ο ισχύων εκλογικός νόμος είναι βελτιωμένος, το μεγάλο του πρόβλημα παραμένει η ψήφος της διασποράς. Κάθε προσπάθεια αναθεώρησής του έχει μπλοκαριστεί από τη Χεζμπολάχ και τους συμμάχους της, με αντισυνταγματικά και παράνομα μέσα. Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί το δικαίωμα των Λιβανέζων της διασποράς να εκπροσωπούνται ισότιμα και να ψηφίζουν στις περιφέρειες προέλευσής τους.
Εξίσου σημαντικές είναι οι οικονομικές και τραπεζικές μεταρρυθμίσεις. Ο Λίβανος βιώνει τα τελευταία χρόνια τη χειρότερη οικονομική κρίση της ιστορίας του, σε συνδυασμό με μια τραπεζική κατάρρευση που στέρησε από τους πολίτες τις αποταμιεύσεις τους. Για χρόνια, οι κυβερνήσεις δεν έδωσαν λύσεις. Η σημερινή κυβέρνηση έχει θέσει στόχο την επιστροφή στη σταθερότητα, αλλά χρειάζονται άμεσες και αποτελεσματικές ενέργειες. Η αναδιάρθρωση της οικονομίας και του τραπεζικού τομέα είναι ζωτικής σημασίας για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και την προσέλκυση επενδύσεων.
Ο Λίβανος έχει αντιμετωπίσει πολλές δοκιμασίες και συνεχίζει να το κάνει· ωστόσο, οι πολίτες του παραμένουν ακλόνητοι στην υπεράσπιση της ελευθερίας και του τρόπου ζωής τους — ακόμα και μπροστά στον θάνατο. Με αυτό το ίδιο πνεύμα αντοχής και ελπίδας, συνεχίζουν και σήμερα τον αγώνα τους.
